७. संगणकाची गोष्ट : व्यवहार व कालमापन : अँटिकिथरो मेकॅनिझम : धातूची रहस्यमय वस्तू

तरी या सर्व प्राचीन कलाकृतींमध्ये अशी एक रहस्यमय वस्तू होती जिचा अजूनही उलगडा व्हायचा होता. अँटिकिथरो बेटानजीक समुद्रतळाशी सापडलेल्या या वस्तूला तज्ञांनी ‘अँटिकिथरो मेकॅनिझम’ असे नाव दिले. ब्रांझ धातूपासून बनलेली ही रहस्यमय वस्तू पुरती गंजून गेली होती. त्यामुळे लवकरच तिचे तुकडे झाले. त्यातील मोठ्या तुकड्यांचे एक्स-रे छबीच्या सहाय्याने जवळून परिक्षण केले असता, तज्ञांना त्यात घड्याळात असतात, तसे लहान आकाराचे गिअर दिसून आले. त्यावरुन हे एखादे प्राचीन यंत्र असावे असा त्यांनी कयास बांधला. परंतु ही गोष्ट आजवरच्या समजूतीला तडा देणारी होती. असा विचारही जणू तोपर्यंत कल्पनातीत होता! तेंव्हा तज्ञांनी या यंत्राचे रहस्य उलगडण्याचे मनावर घेतले व ‘त्याकाळी नेमके काय घडले असावे?’ याचा ठाव घेण्यास सुरुवात केली. त्याकरिता अगदी भगिरथ प्रयत्न केले! परिणामी मानवी इतिहासाचे विस्मृतीत गेलेले तुकडे एक एक करुन जुळू लागले.

अँटिकिथरो मेकॅनिझम

धातूची रहस्यमय वस्तू : अँटिकिथरो मेकॅनिझम

१९७६ साली अँटिकिथरो येथील त्याच समुद्रतळाशी पुन्हा एकदा एक शोधमोहीम काढण्यात आली. त्यावेळी तिथे काही पुरातन नाणी व मद्याची भांडी सापडली. त्यावरुन तज्ञांनी जलसमाधी मिळालेल्या जहाजाची कालनिश्चिती केली. शिवाय ते जहाज कुठून कुठे जात असावे? याचा देखील अंदाज बांधला. या जहाजास जलसमाधी मिळाली तो काळही मोठा वादळी होता!

ग्रीक हे उत्कृष्ट दर्यावर्दी होते. अडीच ते तीन हजार वर्षांपूर्वी त्यांनी जवळपासच्या प्रदेशात आपल्या वसाहती निर्माण करण्यास सुरुवात केली होती. टर्कीच्या पूर्वेस व इटलीच्या दक्षिणेस त्यांच्या अशाच काही वसाहती होत्या. पुढे सुमारे २१०० वर्षांपूर्वी रोमन साम्राज्याचा उदय होऊ लागला. इटलीतील सत्तेने ग्रीक वसाहती ताब्यात घेण्यास सुरुवात केली होती. याच काळात तेंव्हाच्या मानाने भलेमोठे असे एक रोमन जहाज टर्कीच्या पूर्व किनार्‍यावरील वसाहतीतून प्रवासास निघाले असावे. या व्यापारी जहाजास इटलीच्या दक्षिण किनार्‍यावरील वसाहतीपर्यंत पोहचायचे होते. परंतु अँटिकिथरो बेटानजीक त्यास समुद्री वादळाने घेरले व दूर्देवाने त्याला तिथेच जलसमाधी मिळाली. मात्र जहाजावरील मानवी संस्कृतीचा ठेवा हा समुद्राने शेकडो वर्षं आपल्या उरी जतन करुन ठेवला.

मागील भाग | पुढील भाग

Advertisements
error: Content is protected !!